MỘT SỐ DI TÍCH VĂN HÓA - LỊCH SỬ TRONG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Ở TP. HỒ CHÍ MINH
21/12/2017

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Di tích văn hóa - lịch sử được xem như là tài sản vô giá của một đất nước, đó là những dấu tích, dấu vết hoạt động của con người trong quá trình lịch sử còn xót lại. Ẩn chứa bên trong những di tích văn hóa - lịch sử là cả một diễn trình văn hóa của một quốc gia nói riêng hay rộng hơn là cả nhân loại nói chung. Trong Luật Di sản Văn hóa của Việt Nam cũng đã viết: Di sản văn hóa của Việt Nam là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam và là một bộ phận của di sản văn hóa nhân loại, có vai trò to lớn trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc ta.

Một xu thế mang tính quy luật của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đang diễn ra trên toàn thế giới đã chỉ ra rằng, cơ cấu nông nghiệp trọng điểm đã dần nhường chỗ cho công nghiệp và cuối cùng kinh tế dịch vụ sẽ chiếm vai trò quan trọng nhất. Việt Nam là một nước đang phát triển nên cũng không nằm ngoài quy luật trên. Trong cơ cấu kinh tế dịch vụ thì ngành du lịch được xem là hạt nhân, thành phần không thể thiếu và chiếm vị trí tiên quyết.

Nhưng hiện nay du lịch không chỉ là nghỉ ngơi, giải trí hay thỏa mãn nhu cầu tinh thần. Mà còn để tìm hiểu về những nét đặt trưng riêng về tự nhiên, lịch sử, văn hóa, truyền thông… Nhằm mục đích nâng cao nhận thức mở rộng mối quan hệ, thiết chặt tình hữu nghị và thúc đẩy quan hệ kinh tế giữa các quốc gia trên thế giới. Vì vậy du lịch Văn hóa – Lịch sử đang là một loại hình du lịch khá hấp dẫn thu hút rất nhiều du khách.

Việt Nam là một đất nước với nguồn tài nguyên du lịch phong phú, mỗi tỉnh mỗi địa phương đều có những nguồn tài nguyên du lịch đặc thù mang vẻ đẹp riêng biệt, là điểm đến lý tưởng thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm. Bên cạnh nguồn tài nguyên du lịch phong phú thì sự thân thiện, hiếu khách và giàu tình cảm của người dân Việt Nam cũng là một yếu tố giúp cho ngành du lịch Việt Nam phát triển vượt bậc. Tuy nhiên, việc phát triển cũng đặt ra nhiều thách thức, làm thế nào kết hợp hài hòa giữa khai thác và bảo vệ nguồn tài nguyên du lịch, giữa nhu cầu và khả năng đáp ứng các dịch vụ du lịch cũng như khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên du lịch.

Thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM) là trung tâm kinh tế thương mại lớn nhất cả nước. Một thành phố trẻ với hơn 300 năm hình thành và phát triển, từng được mệnh danh là "Hòn ngọc Viễn Đông". TP. HCM là mảnh đất hội tụ và giao lưu của nhiều nền văn hóa khác nhau trên toàn thế giới, có thể nói chính quá trình hình thành và phát triển của TP. HCM đã tạo nên một dòng chảy văn hóa mang đậm dấu ấn của người Việt Nam, Hoa, Chăm, Khơ me… và tiếp nhận cũng như ảnh hưởng văn hóa của châu Âu như Pháp, Mỹ… Minh chứng cho điều này đó là kiến trúc độc đáo của hàng loạt công trình như: Dinh Thống Nhất, Bảo tàng Lịch sử, Bảo tàng Cách Mạng, Bến Nhà Rồng, Nhà hát Thành phố, Bưu điện Thành phố, Nhà thờ chính tòa Đức Bà… Đây cũng chính là một nguồn tài nguyên di tích văn hóa - lịch sử vô cùng phong phú phục vụ cho việc phát triển những hoạt động du lịch của TP. HCM trong quá khứ, hiện tại và tương lai.

Tuy nhiên, kết quả trong hoạt động du lịch tại một số điểm di tích Văn hóa – Lịch sử đạt được vẫn chưa xứng tầm với những tiềm năng và lợi thế mà TP. HCM hiện có. Những sản phẩm du lịch hay việc khai thác vẫn còn khá đơn điệu, chưa đồng bộ và nhất quán, thiếu tính liên kết và chiến lược nên vẫn chưa mang lại hiệu quả kinh tế tốt nhất. Đó cũng là lý do tác giả chọn đề tài: “Một số di tích Văn hóa – Lịch sử trong hoạt động du lịch tại TP. Hồ Chí Minh (điển cứu quận 1, TP. HCM)” cho luận văn thạc sĩ chuyên ngành Việt Nam học.

 

 

2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Những năm gần đây vấn đề bảo tồn văn hóa, lịch sử được xem là vô cùng cấp thiết và được đề cập trong nhiều công trình nghiên cứu về văn hóa.

Hai đề tài nghiên cứu: “Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa phục vụ phát triển du lịch Thủ đô” của tác giả Bùi Thanh Thủy và “Phát triển Du lịch gắn với bảo tồn các di tích lịch sử văn hóa và danh thắng tỉnh Kiên Giang” của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Băng, đã đưa ra những giải pháp cụ thể cùng những ý kiến đề xuất bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa để phục vụ cho phát triển du lịch.

Tuy nhiên việc bảo tồn và khai thác các di tích văn hóa - lịch sử ở thành phố Hồ Chí Minh phục vụ cho hoạt động du lịch vẫn chưa có một tài liệu ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­chuyên sâu nào công bố. Các Hội thảo hay Chuyên đề cũng chỉ nêu lên vấn đề một cách khái quát và thực trạng chung trên cả nước. Chưa thật sự đi sâu và cụ thể vào vấn đề bảo tồn những giá trị di tích văn hóa - lịch sử, cũng như các giải pháp khai thác du lịch tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngoài ra còn có một số đề án, tác phẩm tiêu biểu như: Quy hoạch tổng thể phát triển Du lịch vùng du lịch Nam Trung bộ và Nam bộ đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 của Viện nghiên cứu Phát triển du lịch năm 2001, Quy hoạch tổng thể phát triển Du lịch Trung tâm du lịch Thành phố Hồ Chí Minh và phụ cận đến 2010 và định hướng đến 2020 của Viện nghiên cứu Phát triển du lịch năm 2001, Luật di sản văn hóa và Nghị định hướng dẫn thi hành của Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia (2002), Cơ sở văn hóa Việt Nam của GS. Trần Ngọc Thêm… Các tài liệu nghiên cứu trên là nguồn tư liệu quý cho tác giả tham khảo để thực hiện luận văn.

Đối với đề tài nghiên cứu Một số di tích Văn hóa – Lịch sử trong hoạt động du lịch ở TP. HCM vẫn chưa có được những nghiên cứu chuyên sâu, nên tác giả thực hiện nghiên cứu này với hy vọng đóng góp một phần tư liệu làm cơ sở cho việc bảo tồn và khai thác một cách có hiệu quả những di tích văn hóa - lịch sử, phát triển du lịch tại Thành phố Hồ Chí Minh.

3. Mục đích và Nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

-   Nghiên cứu thực trạng và tìm hiểu về các di tích văn hóa - lịch sử tại quận 1, TP. HCM.

-   Tìm ra những ưu điểm và hạn chế để kết hợp với các loại hình du lịch đang phát triển của thành phố. Từ đó làm cơ sở cho những giải pháp, định hướng và đề xuất nhằm khai thác có hiệu quả và bảo tồn các di tích văn hóa - lịch sử.

3.2 Nhiệm vụ

-   Tổng quan có chọn lọc những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến di tích văn hóa - lịch sử, nghiên cứu đánh giá và vận dụng vào địa bàn nghiên cứu.

-   Phân tích thực trạng và đánh giá các di tích văn hóa - lịch sử ở Quận 1, TP. HCM.

-   Đề xuất định hướng và giải pháp phát triển phục vụ cho hoạt động du lịch ở các điểm điển cứu của TP.HCM trong tương lai.

4. Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Là những địa điểm điển cứu tài nguyên du lịch nhân văn như:

-   Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh

-   Bảo tàng Lịch sử Việt Nam

-   Dinh Thống Nhất

-   Bưu điện Trung tâm Thành phố

-   Nhà Thờ Đức Bà

-   Chợ Bến Thành

4.2 Phạm vi nghiên cứu

4.2.1     Về không gian

Đề tài nghiên cứu, phân tích khái quát và đánh giá sơ bộ về các di tích văn hóa - lịch sử điển cứu trong phạm vi Quận 1, TP. HCM. Xây dựng những giải pháp bảo tồn và định hướng khai thác các điểm di tích phục vụ cho hoạt động du lịch của quận một cách hiệu quả. Bên cạnh đó có thể áp dụng cho không gian di tích văn hóa - lịch sử của các Quận khác và tỉnh lân cận.

4.2.2     Về thời gian

Đề tài nghiên cứu, phân tích khái quát và đánh giá về thực trạng của các điểm di tích điển cứu trong phạm vi Quận 1, TP. HCM trong thời điểm hiện tại. Nghiên cứu hiện trạng khai thác và bảo tồn các di tích văn hóa - lịch sử trong giai đoạn 2000 – 2015. Đề xuất giải pháp bảo tồn và định hướng khai thác phục vụ cho hoạt động du lịch một cách có hiệu quả của các điểm di tích văn hóa - lịch sử đến năm 2030.

5. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

-   Phương pháp thu tập tài liệu thứ cấp

-   Phương pháp nghiên cứu liên ngành

-   Phương pháp thống kê

-   Phương pháp khảo sát thực địa

-   Phương pháp điều tra xã hội học

-   Phương pháp SWOT

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

-   Góp phần làm sáng tỏ lý luận về di tích văn hóa - lịch sử, trên cơ sở bổ sung thêm vào khung lý thuyết.

-   Quảng bá những giá trị nổi bật về di tích văn hóa - lịch sử của quận 1, rộng hơn là TP. HCM và Việt Nam.

-   Đây sẽ là cơ sở cho việc xây dựng những giải pháp bảo tồn và định hướng khai thác các di tích văn hóa - lịch sử phục vụ cho hoạt động du lịch hợp lý hơn.

-   Phân tích những thành tựu, mặt tích cực và hạn chế trong việc khai thác và bảo tồn di tích văn hóa - lịch sử ở Quận 1, TP. HCM dưới góc độ văn hóa.

-   Định hướng khai thác và đưa ra các giải pháp khai thác các di tích văn hóa - lịch sử.

7. Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, phần nội dung dự kiến chia thành ba phần như sau:

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Trình bày những khái niệm cơ bản hỗ trợ nghiên cứu cho luận văn như: Văn hóa, Tài nguyên du lịch, Di tích lịch sử văn hóa, Bảo tồn,…các tiêu chí đánh giá về di tích văn hóa - lịch sử và các nguyên tắc bảo tồn. Tổng quan về một số di tích trên địa bàn quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh làm cơ sở lý luận và thực tiễn cho tác giả tập trung nghiên cứu trong chương 2.

 

Chương 2: MỘT SỐ DI TÍCH VĂN HÓA - LỊCH SỬ Ở QUẬN 1: sẢN PHẨM DU LỊCH VĂN HÓA

Giới thiệu về tổng quan Thành phố Hồ Chí Minh, tình hình hoạt động du lịch, các di tích văn hóa - lịch sử, công tác bảo tồn. Từ đó đưa ra những đánh giá về thực trạng và rút ra những nhận xét, bài học kinh nghiệm trong việc quản lý và khai thác có hiệu quả những giá trị từ các điểm di tích văn hóa - lịch sử phục vụ cho hoạt động du lịch ở Thành phố Hồ Chí Minh.

 

Chương 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP KHAI THÁC DI TÍCH VĂN HÓA - LỊCH SỬ TRONG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Ở TP. HCM

Xác định những cơ sở khoa học cho những đề xuất giải pháp khai thác hợp lý  các di tích văn hóa - lịch sử. Đề xuất những giải pháp chung và từ đó đưa ra những giải pháp cụ thể như: Tăng khả năng tiếp cận, tăng khả năng sẵn sàng phục vụ, đa dạng hóa nâng cao chất lượng phục vụ về nội dung tham quan, hoàn thiện cơ sở vật chất kỹ thuật, bổ sung và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường sự tham gia của cộng đồng… Ngoài ra còn đề xuất một số kiến nghị đối với cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội du lịch, doanh nghiệp du lịch… Đặc biệt là kiến nghị đến ban quản lý các di tích văn hóa - lịch sử nhằm khai thác có hiệu quả, phát huy hết những giá trị của các di tích văn hóa - lịch sử trong hoạt động du lịch ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Từ khóa:
Top